Collectie: Speculaasplanken

Een speculaasplank, ook wel koekplank genoemd, is een mal waarmee speculaas zijn vorm en afbeelding krijgt. Het deeg wordt in de uitgesneden voorstelling gedrukt, afgesneden en uit de plank geklopt. Het woord speculaas gaat terug op het Latijnse speculum, dat spiegel of spiegelbeeld betekent: het koekje is het spiegelbeeld van de figuur die in de plank is gesneden.

De meeste planken zijn van hout, met de hand gesneden uit dichte houtsoorten als noten-, essen- of fruitbomenhout — hout met een fijne nerf dat geen harssmaak afgeeft. Daarnaast bestaan er koekvormen van keramiek. De oudst bekende plank in Nederland dateert van omstreeks 1600; het ambacht beleefde zijn bloeiperiode in de zeventiende en achttiende eeuw en verdween grotendeels door de mechanisering. De voorstellingen zijn zelden willekeurig: naast Sinterklaasfiguren zie je vrijers, molens, dieren en taferelen uit het dagelijks leven.