blog over herkennen echt of nep delfts blauw

Delfts blauw echt of namaak

17 juni 2026

"Delfts blauw" staat op talloze borden, vaasjes en klompjes — maar lang niet alles wat blauw-wit is, komt daadwerkelijk uit Delft, laat staan van De Porceleyne Fles. Veel souvenirs en serieproducten worden op grote schaal elders gemaakt en daarna in Nederland verkocht. Wil je weten of dat bord op zolder een origineel is of decoratie uit de cadeauwinkel? Met een paar controlepunten kom je een heel eind. Dit artikel helpt je op weg.

Eerst: "Delfts blauw" is geen merk

Een belangrijk misverstand vooraf. "Delfts blauw" is een verzamelnaam voor blauw-wit beschilderd aardewerk in de Delftse traditie — geen beschermde merknaam. Iedereen mag iets "Delfts blauw" noemen. De Porceleyne Fles (sinds 1919 De Koninklijke Porceleyne Fles, internationaal bekend als Royal Delft) is daarentegen een specifieke fabriek met een eigen merkteken (Royal Delft Museum, z.d.). De vraag "is dit echt?" valt dus eigenlijk in twee vragen uiteen: is dit handgemaakt Delfts aardewerk, en zo ja, komt het van een herkenbare fabriek als De Porceleyne Fles?

Stap 1: draai het stuk om en bekijk het merkteken

Het eerste wat je doet, is het stuk omdraaien. Bij origineel handbeschilderd werk van De Porceleyne Fles staat op de onderzijde het volledige merkteken: een apothekersflesje, daaronder het ineengestrengelde monogram JT (van Joost Thooft) en het woord Delft. Dat handelsmerk wordt sinds 1876 op al het handgeschilderde werk aangebracht (Royal Delft Museum, z.d.). Links van het merk staan de initialen van de schilder, rechts de jaarletter(s). Bekijk het merk aandachtig: bij een origineel is het met de hand gezet en sluit het aan op de bekende vorm van de fabriek.

Ontbreekt dit merk, of zie je alleen een vaag molentje, de tekst "Hand painted in China" of helemaal niets? Dan heb je vrijwel zeker geen Porceleyne Fles in handen. Dat maakt het stuk niet waardeloos, maar het is geen origineel van deze fabriek.

set van 2 Royal Delft vaasjes uit 1941

Stap 2: handbeschilderd of gedrukt?

Origineel Delfts blauw van De Porceleyne Fles is met de hand beschilderd. Een machinaal bedrukt souvenir herken je aan een paar dingen:

Penseelstreken. Bij handwerk zie je lichte variatie in de lijndikte, kleine onregelmatigheden en plekjes waar de verf dikker of dunner ligt. Het beeld is "levend".
Een rasterpatroon. Bij gedrukt aardewerk is de decoratie vaak opgebouwd uit minuscule puntjes, net als bij een krantenfoto. Met een loep (of door sterk in te zoomen met je telefooncamera) zie je dat raster; bij handwerk niet.
Perfecte herhaling. Zijn meerdere identieke stukken haarfijn gelijk, tot in elke lijn? Dan is het waarschijnlijk gedrukt. Handwerk wijkt altijd subtiel af.

Geen van deze punten is op zichzelf sluitend, maar samen geven ze een betrouwbaar beeld.

Royal Delft theebus met zeilboot

Stap 3: voel en bekijk het materiaal

Klassiek Delfts blauw is geen porselein, maar geglazuurd aardewerk: gebakken klei met daaroverheen een laag tinglazuur, dat de karakteristieke warme, licht onregelmatige witte ondergrond geeft. Goedkope imitaties zijn vaker van glad, koud, egaal wit porselein of zelfs kunststof. Voel ook aan het gewicht en kijk naar onbeglazuurde randen, bijvoorbeeld de voetring: daar zie je de kleur en structuur van de scherf zelf.

Let op: ook bij De Porceleyne Fles bestaat tweede keus

Eén nuance die vaak vergeten wordt. Ook de fabriek zelf verkoopt tweedekeus-werk: handbeschilderde stukken met een kleine onvolkomenheid, soms met een doorgekrast of afwijkend merk. Dat is dus wél origineel handwerk, alleen niet eersteklas. Een afwijking aan het merk betekent niet automatisch "namaak" — kijk altijd naar het geheel.

En als er geen merk is?

Veel ouder Delfts aardewerk, zeker van vóór 1876, draagt helemaal geen of slechts een incidenteel merk. Het ontbreken van een merkteken sluit een origineel dus niet uit; het maakt dateren en toeschrijven alleen lastiger. In dat geval geven het materiaal, de schildertechniek en de ouderdomssporen de doorslag — en bij twijfel een taxateur.

Samengevat

Loop bij twijfel deze punten langs: staat het volledige merk (flesje, JT, "Delft") op de onderzijde, zie je penseelstreken in plaats van een rasterpatroon, en oogt het als geglazuurd aardewerk in plaats van glad porselein? Hoe meer punten kloppen, hoe groter de kans dat je een origineel in handen hebt.

Bij onze stukken van De Porceleyne Fles fotograferen we de onderzijde altijd mee, zodat je het merk en de jaarletter zelf kunt zien. Meer weten over dat merk? Lees ons artikel over de merktekens en jaarletters. Of bekijk direct het actuele aanbod van De Porceleyne Fles.