Oude koffie-, thee- en koekblikken: geschiedenis en verzamelwaarde
Een oud koffieblik van Douwe Egberts, een koektrommel van Verkade, een theeblik met art deco-motieven — je komt ze tegen op brocante markten, in oude keukens en bij antiekhandelaren. Ze zijn klein, praktisch en hebben een lange geschiedenis als gebruiksvoorwerp. In dit artikel lees je waar ze vandaan komen en waarom ze vandaag de dag nog steeds gewild zijn bij verzamelaars.
Hoe zijn koffie- en theeblikken ontstaan?
Koffie en thee kwamen in de zeventiende en achttiende eeuw via internationale handelsroutes naar Europa. Het waren aanvankelijk luxeproducten, alleen toegankelijk voor de welgestelden. De Friese ondernemer Egbert Douwes opende in 1753 samen met zijn vrouw Akke Thijsses een winkeltje genaamd "De Witte Os" in het plaatsje Joure, waar hij inspeelde op de koloniale invoer van waren en de toenemende vraag naar koffie, thee en tabak (IsGeschiedenis, 2020).
Die kostbare producten moesten goed bewaard worden. Koffie en thee zijn gevoelig voor vocht, licht en lucht — en een blik met een goed sluitend deksel was de praktische oplossing. De vroegste blikken waren eenvoudig van vorm en ontwerp, puur functioneel. Dat veranderde in de negentiende eeuw, toen de industriële revolutie de productie van blikken versnelde en fabrikanten begonnen te begrijpen dat een mooi blik ook een marketinginstrument was.
Van opbergblik naar reclamemiddel
Douwe Egberts begon in 1925 met het DE-zegel op verpakkingen en was in 1960 goed voor meer dan de helft van de nationale koffie- en theeexport (Douwe Egberts, z.d.). In die decennia werden blikken steeds vaker ontworpen om op te vallen: met het merklogo, kleurrijke illustraties en slogans die het merk in de keuken zichtbaar hielden, ook lang nadat het blik leeg was.
Dat laatste was niet toevallig. Fabrikanten wisten dat een mooi blik bewaard werd en hergebruikt — voor naaigerei, snoep of gewoon als opbergdoos. Zo bleef het merk maandenlang of zelfs jaren zichtbaar in het huishouden. Blikken werden rond feestdagen ook als cadeau gegeven, soms gevuld, soms leeg als opbergartikel. Speciale edities voor Sinterklaas of Kerst werden bewust als verzamelobject op de markt gebracht.
Verkade en het koekblik
In Nederland is Verkade het bekendste merk als het gaat om koekblikken. De Zaandamse koekfabrikant begreep vroeg dat verpakking een deel van het product was. Koekblikken van Verkade verschenen in tientallen uitvoeringen — van eenvoudige rechthoekige blikken tot ronde trommels met seizoensgebonden motieven, landschappen en historische afbeeldingen.
Blikken uit de jaren vijftig tot zeventig zijn het meest populair onder verzamelaars, vooral die met unieke illustraties of beperkte oplages. Een koektrommel van Verkade met een Hollands landschap of een art deco-patroon vertelt iets over de smaak en de designtrends van zijn tijd.
Hoe herken je een oud blik?
Een paar dingen om op te letten. Oude blikken zijn doorgaans van zwaarder blikwerk dan moderne exemplaren — je voelt het verschil direct. De drukwerk is vaak minder scherp dan hedendaags offsetdruk en heeft een beperkt kleurenpalet, vaak rood, blauw, geel en zwart. Roestvorming aan de binnenkant of onderkant wijst op ouderdom, maar te veel roest tast de structuur aan.
Het merk en de drukstijl geven ook een indicatie van de periode. Douwe Egberts-blikken uit de jaren dertig hebben bijvoorbeeld een herkenbaar art deco-patroon in rood, zwart en goud. Later werden de ontwerpen vriendelijker en ronder. Wie een blik wil dateren, kijkt naar het lettertype, de stijl van het logo en de kleurstelling.
Blikken bij D'Antan
Bij D'Antan vind je af en toe vintage koffie-, thee- en koekblikken in onze collectie. Bekijk onze collectie voorraadpotten en blikken of kijk wat er kijk wat er nieuw binnen is.
Bronnenlijst
Douwe Egberts. (z.d.). Geschiedenis. Geraadpleegd op 16 mei 2026, van https://www.de.nl/geschiedenis/
IsGeschiedenis. (2020, oktober). Geschiedenis van Douwe Egberts. Geraadpleegd op 16 mei 2026, van https://isgeschiedenis.nl/nieuws/geschiedenis-van-douwe-egberts
Museum Joure. (z.d.). Douwe Egberts was born here. Geraadpleegd op 16 mei 2026, van https://www.museumjoure.nl/en/douwe-egberts/
